პროექტის მიზანი
პროექტის მიზანია ადრეული ქორწინების ფენომენის შესწავლა, მისი გამომწვევი სოციალურ-კულტურული, ეკონომიკური და ფსიქოლოგიური ფაქტორების გაანალიზება და იმ ნეგატიური შედეგების წარმოჩენა, რომლებიც ადრეულ ასაკში ქორწინებას ახლავს. პროექტი ასევე ისახავს მიზნად საზოგადოებაში ცნობიერების ამაღლებას ადრეული ქორწინების რისკების შესახებ და ახალგაზრდებში თავისუფალი არჩევანის, განათლებისა და პიროვნული განვითარების მნიშვნელობის ხაზგასმას.
ავტორი: დარია ისაევა
პროექტის მიზანი
წინამდებარე პროექტი ეძღვნება ადრეული ქორწინების პრობლემის განხილვას საქართველოში. ადრეული ქორწინება გულისხმობს ქორწინებას ან ქორწინების მსგავს თანაცხოვრებას, როდესაც პირი ან პირები არიან 18 წლამდე ასაკის. აღნიშნული პრაქტიკა წარმოადგენს ბავშვთა უფლებების დარღვევას და მნიშვნელოვან სოციალურ გამოწვევას თანამედროვე საზოგადოებისთვის. წყარო 1
მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს კანონმდებლობით ქორწინება დასაშვებია მხოლოდ სრულწლოვან ასაკში, სხვადასხვა კვლევის მიხედვით ადრეული ქორწინების შემთხვევები კვლავ ფიქსირდება, განსაკუთრებით რეგიონებში. ეს პრობლემა ხშირად დაკავშირებულია ტრადიციულ შეხედულებებთან, სიღარიბესთან, განათლების ხელმისაწვდომობის ნაკლებობასთან და გენდერულ უთანასწორობასთან.ადრეულ ქორწინებას აქვს მრავალი უარყოფითი შედეგი, მათ შორის:- განათლების პროცესის შეწყვეტა;
- ჯანმრთელობის რისკების გაზრდა;
- ფსიქოლოგიური ზეწოლა;
- სოციალური და ეკონომიკური დამოკიდებულების გაღრმავება.
წყარო 2პროექტის ფარგლებში გაანალიზებულია ადრეული ქორწინების გამომწვევი მიზეზები, მისი გავლენა ბავშვებისა და ახალგაზრდების განვითარებაზე და ის რისკები, რომლებიც თან ახლავს ადრეულ ასაკში ოჯახის შექმნას. პროექტი ასევე ისახავს მიზნად საზოგადოების ინფორმირებასა და ცნობიერების ამაღლებას, რათა შემცირდეს აღნიშნული პრაქტიკა და დაცული იყოს ბავშვთა უფლებები.ავტორი: დურსუნ ისაევი
- განათლების პროცესის შეწყვეტა;
- ჯანმრთელობის რისკების გაზრდა;
- ფსიქოლოგიური ზეწოლა;
- სოციალური და ეკონომიკური დამოკიდებულების გაღრმავება.
საქართველოში ადრეული ქორწინება
ადრეული ქორწინება – ეს არის ქორწინება ან თანაცხოვრება, რომელშიც ორივე ან ერთ-ერთი პარტნიორი არის ასაკით ბავშვი (დაარსებითად under 18) და არ არის საკმარისად მზა ფსიქოლოგიურად, ფიზიოლოგიურად და იურიდიულად ასეთი პარტნიორობისთვის. ახლოსა და ზოგჯერ ამ ტერმინში იგულისხმება ბავშვთა ქორწინებაც (child marriage). წყარო 3
კანონიერება და სამართლებრივი მდგომარეობა საქართველოში
საქართველოს მოქალაქეობის კოდექსის თანახმად, ქორწინება იშლება 18 წლის ალტრუ წინ, გარდა თვითონ შერჩეულია და სასამართლოს მიერ დამოწმებული განსაკუთრებული მიზეზების შემთხვევაში (ოძღვნილი 2023 წლამდე — მხოლოდ მშობლების თანხმობა). 2017 წლამდე ამ ასაკის ქორწინება შემოიფარგლებოდა მხოლოდ 16 წლის შევსებით მშობლების ან სასამართლოს თანხმობით, თუმცა ეს შეიცვალა და ახლა იურიდიულად შეუძლებელია ქორწინება 18 წლამდე (ხოლო 16-დან 18-მდე მხოლოდ გამოუყენებელი მიზეზით სასამართლოს გადაწყვეტილებით). ეს ცვლილებები მიზნად ისახავდა არასრულწლოვანთა ქორწინების პრევენციას და ადამიანის უფლებების დაცვას.თუმცა, მიუხედავად იურიდიული რეგულაციებისა, ადრეული ქორწინება პრაქტიკაში არეალობით რჩება გამოწვევად, რადგან ოჯახები ხშირად არაფორმალურად ან კულტურულად ასრულებენ კანონგარეშე კავშირებს და შემდეგ პარტნიორობის სტატუსს ოფიციალურად არ აფორმებენ, მაგრამ საზოგადოებაში ისინი მიიჩნევიან სინამდვილედ.ავტორი: ელნურა აბილოვა
სტატისტიკური მონაცემები და გავრცელება
UNICEF-ის მონაცემებით, დაახლოებით 14% ქალების ასაკობრივ ჯგუფში 20-დან 24 წლამდე იყო ქორწინებაში ან თანაცხოვრებაში წინასწარ 18 წლის ასაკის ჩამთავრების წინ. ეს მაჩვენებელი შედარებით მაღალია აღმოსავლეთ ევროპის რეგიონში.
სხვადასხვა წყაროები ასევე მიუთითებენ, რომ სტატისტიკა რთულად არის დაკვირვებადი, რადგან ბევრი ასეთი კავშირი არ არის ოფიციალურად რეგისტრირებული. მაგალითად, Kvemo Kartli-ს, Adjara-ს და სხვა რეგიონებში არსებობს უფრო მაღალი მაჩვენებლები, განსაკუთრებით სოფლის დიასპორებში და ეთნიკურ უმცირესობებში. წყარო 4
ავტორი: დურსუნ ისაევი
სოციალური და კულტურული ფაქტორები
ადრეული ქორწინება საქართველოში ბევრად უფრო სოციალურ-კულტურული და ეკონომიკური მიზეზებით არის დაკავშირებული, ვიდრე მხოლოდ სამართლებრივი ნორმებით. ძირითადი ფაქტორები მოიცავს:- სქესობრივი დისკრიმინაცია და გენდერული უთანასწორობა: გოგონების თავი ხშირად მთლიანად დამოკიდებულია ოჯახებზე და სოციალურ კონსერვატიულ სტანდარტებზე, რამაც შეიძლება გაზარდოს ქორწინების პრესა ჯერ კიდევ ბავშვობის ასაკში.
- გამიანების და ცხოვრების სტილის კრიზისი: ოჯახების მსოფლმხედველობა და ეკონომიკური დაჭაობება ბეჭდება სქოლოს მიტოვების და ქორწინებით „მომავლის თავდაცვას.“
- ტრედიციულობა და რელიგიური გავლენა: ზოგიერთ თემში რელიგიური მოსაზრებებიც მატებს წვლილს, მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად ყველა რელიგიურ კონცეფციაში ქორწინება ასაკის სრულ სიფხიზლის წინ არ არის რეკომენდებული.
ამ სოციალური ფაქტორების გამო ადრეული ქორწინება ხშირად არ ილახება მხოლოდ ვიწრო იურიდიულ „დამრღვევად“, არამედ საზოგადოებრივ ნორმად ან საზოგადოებრივი ფსიქოლოგიის ნაწილად. ზეგავლენა და შედეგები
ადრეული ქორწინება მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ბავშვის ცხოვრების ყველა ასპექტზე:- განათლება: გოგონები ხშირად ტოვებენ სკოლას ადრე ქორწინების შემდეგ და სწავლის შესაძლებლობას კარგავენ, რაც შემდგომ შეზღუდავს დასაქმებასა და დასახლების შესაძლებლობებს.
- ჯანმრთელობა: არასრულწლოვნებს აქვთ მეტი რისკი გააჩნიათ ჯანსაღი, ფსიქოლოგიური და ფიზიკური პრობლემების გამო, განსაკუთრებით თუ ვითარდება ორსულობა არასრულწლოვანი პერიოდში.
- ადამიანის უფლებები: ადრეული ქორწინება ხშირად ითვლება ადამიანის უფლებების დარღვევად — რადგან ყოველთვის არ არსებობს თავისუფალი და გააზრებული თანხმობა, და ბავშვებს არ აქვთ არჩევანის თავისუფლება.
პრევენცია და პოლიტიკა
სახელმწიფო და არაწინადადებითი ორგანიზაციები ერთდროულად მუშაობენ პრევენციულ ღონისძიებებზე, განათლების პროექტებზე და ცნობიერების ამაღლებაზე, რომ შეცვალონ საზოგადოებრივი დამოკიდებულება და დააკანონონ ამგვარი პრაქტიკის შემცირება. ამ პროგრამების ნაწილი მოიცავს:
- განათლების ხელშეწყობა და არასრულწლოვანთა დასაქმების მხარდაჭერა;
- მშობლების და საზოგადოებრივი ლიდერთა ცნობიერების ზრდა;
- იურიდიული მონიტორინგი დაlags დროული რეაგირება სახელმწიფოს მხრიდან. წყარო 5
ავტორები: დარია ისაევა, ელნურა აბილოვა, დურსუნ ისაევა
- სქესობრივი დისკრიმინაცია და გენდერული უთანასწორობა: გოგონების თავი ხშირად მთლიანად დამოკიდებულია ოჯახებზე და სოციალურ კონსერვატიულ სტანდარტებზე, რამაც შეიძლება გაზარდოს ქორწინების პრესა ჯერ კიდევ ბავშვობის ასაკში.
- გამიანების და ცხოვრების სტილის კრიზისი: ოჯახების მსოფლმხედველობა და ეკონომიკური დაჭაობება ბეჭდება სქოლოს მიტოვების და ქორწინებით „მომავლის თავდაცვას.“
- ტრედიციულობა და რელიგიური გავლენა: ზოგიერთ თემში რელიგიური მოსაზრებებიც მატებს წვლილს, მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად ყველა რელიგიურ კონცეფციაში ქორწინება ასაკის სრულ სიფხიზლის წინ არ არის რეკომენდებული.
ადრეული ქორწინება მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ბავშვის ცხოვრების ყველა ასპექტზე:- განათლება: გოგონები ხშირად ტოვებენ სკოლას ადრე ქორწინების შემდეგ და სწავლის შესაძლებლობას კარგავენ, რაც შემდგომ შეზღუდავს დასაქმებასა და დასახლების შესაძლებლობებს.
- ჯანმრთელობა: არასრულწლოვნებს აქვთ მეტი რისკი გააჩნიათ ჯანსაღი, ფსიქოლოგიური და ფიზიკური პრობლემების გამო, განსაკუთრებით თუ ვითარდება ორსულობა არასრულწლოვანი პერიოდში.
- ადამიანის უფლებები: ადრეული ქორწინება ხშირად ითვლება ადამიანის უფლებების დარღვევად — რადგან ყოველთვის არ არსებობს თავისუფალი და გააზრებული თანხმობა, და ბავშვებს არ აქვთ არჩევანის თავისუფლება.
პრევენცია და პოლიტიკა
სახელმწიფო და არაწინადადებითი ორგანიზაციები ერთდროულად მუშაობენ პრევენციულ ღონისძიებებზე, განათლების პროექტებზე და ცნობიერების ამაღლებაზე, რომ შეცვალონ საზოგადოებრივი დამოკიდებულება და დააკანონონ ამგვარი პრაქტიკის შემცირება. ამ პროგრამების ნაწილი მოიცავს:
- განათლების ხელშეწყობა და არასრულწლოვანთა დასაქმების მხარდაჭერა;
- მშობლების და საზოგადოებრივი ლიდერთა ცნობიერების ზრდა;
- იურიდიული მონიტორინგი დაlags დროული რეაგირება სახელმწიფოს მხრიდან. წყარო 5
ავტორები: დარია ისაევა, ელნურა აბილოვა, დურსუნ ისაევა
- განათლება: გოგონები ხშირად ტოვებენ სკოლას ადრე ქორწინების შემდეგ და სწავლის შესაძლებლობას კარგავენ, რაც შემდგომ შეზღუდავს დასაქმებასა და დასახლების შესაძლებლობებს.
- ჯანმრთელობა: არასრულწლოვნებს აქვთ მეტი რისკი გააჩნიათ ჯანსაღი, ფსიქოლოგიური და ფიზიკური პრობლემების გამო, განსაკუთრებით თუ ვითარდება ორსულობა არასრულწლოვანი პერიოდში.
- ადამიანის უფლებები: ადრეული ქორწინება ხშირად ითვლება ადამიანის უფლებების დარღვევად — რადგან ყოველთვის არ არსებობს თავისუფალი და გააზრებული თანხმობა, და ბავშვებს არ აქვთ არჩევანის თავისუფლება.
No comments:
Post a Comment